Twente staat aan de vooravond van de grootste verbouwing in decennia. Het kabinet wijst de regio in de nieuwe Nota Ruimte aan als een belangrijk groeigebied voor Nederland.
Tot 2050 kunnen er in Twente maar liefst 80.000 woningen bijkomen. Dat betekent plek voor ruim 100.000 nieuwe inwoners. Het Rijk wil net als Twente zelf dat de regio deze zogenaamde schaalsprong maakt.
Het begin is er al
De koers is niet nieuw. Ze is onder het vorige kabinet uitgestippeld. De eerste 10.000 huizen zijn bovendien de afgelopen jaren al gebouwd. Maar in de Nota Ruimte krijgt de positie van Twente meer vorm, zeker in de Verstedelijkingsstrategie Twente die erbij hoort.
In het westen van het land lopen de grote steden helemaal vast. Er is te weinig plek voor nieuwe huizen en het stroomnet zit vol. Daarom kijkt Den Haag naar het oosten. Twente moet met een flinke groeispurt de druk op de Randstad verlichten.
Wie bang is dat het Twentse coulisselandschap straks helemaal volgebouwd wordt, kan opgelucht ademhalen. Het Rijk wil dat er vooral compact gebouwd wordt in de steden Hengelo, Enschede en Almelo en daar zo dicht mogelijk bij de stations.
De Spoorzone Hengelo–Enschede (SHE) is aangewezen als nationale grootschalige woningbouwlocatie. De Spoorzone Almelo Centraal is aangemerkt als dé stedelijke herontwikkelingslocatie voor grootschalige woningbouw. Ook Aalanderveld geldt als regionale, grootschalige woningbouwlocatie.
Eerst een sterkere economie
Het Rijk gaat niet zelf bouwen, maar wil helpen de economie aan te jagen. Het idee is: meer werk trekt arbeidskrachten aan en voor die mensen zijn huizen nodig. Er mag niet worden gebouwd voor leegstand.
Twente en Den Haag rekenen op 62.000 nieuwe banen in de regio tussen 2030 en 2050.
Twente scoort in Den Haag hoge punten met Kennispark Twente en de Universiteit Twente. De regio blinkt uit in elektronica en slimme materialen. De defensie-industrie groeit, net als medische technologie. Beide zijn volgens Den Haag van nationaal belang.
Bus, trein en fiets
De Twentse economie steunen, doet het Rijk bijvoorbeeld met geld voor betere verbindingen. Dat wil niet per definitie zeggen dat er meer wegen en rijstroken bijkomen. De nadruk moet liggen op meer fietsen en beter openbaar vervoer.
In de komende maanden stellen Rijk en regio gezamenlijk een gecombineerde uitvoerings- en investeringsagenda op. Dat gaat nog niet tot harde contracten over investeringen leiden. Het wordt een eerste vertaling van de ambities in geld.
Iets concreter is de ambitie uitgewerkt in de Verstedelijkingsstrategie Twente, die kort voor de Nota Ruimte openbaar is gemaakt. Deze strategie is de komende tientallen jaren de basis voor de ruimtelijke ontwikkeling in elke Twentse gemeente.
Daaruit blijkt dat van de 80.000 woningen die er in totaal bij moeten komen, 60.000 in de steden worden gebouwd. Dat verandert volgens Den Haag vooral het karakter van Hengelo en Almelo. Deze uit de kluiten gewassen dorpen worden echte steden.
Zij veranderen van zogenoemde suburbane gemeenten in echt stedelijke gebieden met volwaardige stadscentra zoals Enschede en een veel compactere bebouwing. Ter vergelijking: Amsterdam, Utrecht of Rotterdam worden gezien als 'hoog stedelijk'.
Ruime opzet verleden tijd
Het Rijk ziet dat de dichtheid in Enschede, Hengelo en Almelo als geheel de afgelopen 50 jaar is gedaald door een ruimere opzet. Die trend mag zich met de schaalsprong niet voortzetten omdat er in Twente voldoende open ruimte en natuur moet blijven.
Het resterende deel van de 80.000 woningen komt in wat de dynamische knopen worden genoemd. Borne, Goor, Haaksbergen, Nijverdal, Rijssen, Oldenzaal, Vriezenveen en Wierden krijgen een groot deel van die 20.000 woningen toebedeeld.
Daar moet vooral gebouwd worden binnen een straal van 1,5 kilometer tot een trein- of busstation. Maar het mag net even wat minder compact dan in de steden. Op deze plekken moeten 19.000 van de 62.000 nieuwe banen ontstaan.
Het nieuwe Vriezenveen
De strategie gebruikt Vriezenveen als voorbeeld van slim vernieuwen. In plaats van weilanden aan de dorpsranden vol te bouwen, concentreert ze nieuwbouw rond het treinstation. Het nu langgerekte lint van winkels en voorzieningen schuift die kant op.
De koers is duidelijk, maar het is zeker geen gelopen race. Grote zorgen zijn er over stroom en water. Het elektriciteitsnet zit overvol en drinkwaterbedrijf Vitens waarschuwt dat er na 2030 geen nieuwe woonwijken meer aangesloten kunnen worden als er geen extra water bij komt.

